• TAB - Kolejny element
  • SHIFT + TAB - Poprzedni element
  • SHIFT + ALT + F - Wyszukiwarka
  • SHIFT + ALT + H - Strona główna
  • SHIFT + ALT + M - Zawartość strony
  • SHIFT + ALT + 1
  • ESC - Anulowanie podpowiedzi

Zabytki

Bazylika pw. Zwiastowania NMP - Klasztor OO.Bernardynów

Bazylika pw. Zwiastowania NMP - Klasztor OO.Bernardynów - Sanktuarium Matki Boskiej Pocieszenia

Brak opisu obrazka

Jest to kościół pw. Zwiastowania Najświętszej Panny Marii podniesiony do godności bazyliki mniejszej, budynek klasztorny i system obwarowań z basztami i bramami. Kościół i klasztor zaczęto wznosić po sprowadzeniu do Leżajska bernardynów w roku 1608.

Obecna świątynia pochodzi z lat 1618 - 28 i jest fundacją Łukasza Opalińskiego późniejszego marszałka wielkiego koronnego, starosty leżajskiego i jego żony Anny z Pileckich. Kościół konsekrowano roku 1630. Bazylika jest trójnawowa z wydłużonym i półkoliście zamkniętym prezbiterium. W przedłużeniu nawy południowej znajduje się kaplica Matki Boskiej Leżajskiej z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem uważanym za cudowny. Od zachodu znajduje się barokowy chór muzyczny. Na górze znajdują się organy zaliczane do najcenniejszych tego typu zabytków w Polsce. Tworzą je trzy niezależne instrumenty które składają się z sekcji głównej z dwoma sekcjami bocznymi oraz trzech wyodrębnionych pozytywów i trzech wieżyczek. Budowa trwała od końca XVII wieku do połowy XVIII wieku.
Połączony z prezbiterium jest barokowy gmach klasztorny, murowany, piętrowy czteroskrzydłowy z wirydarzem pośrodku i czterema pawilonami w narożach. Klasztor został zbudowany w 1637 roku i otoczony murami obronnymi, wysokimi na około 10 m., zbudowanymi na planie nieregularnego wieloboku z bastejami, kurtynami, trzema basztami i tyloma bramami. Kurtynowe mury systemu pilastego mają ganki dla straży i otwory strzelnicze, połączone są z bastejami i potężnymi basztami zachodnimi.

W kwietniu 2005 r. zespół klasztorny otrzymał dwa wielkie wyróżnienia: prestiżowy wpis na Listę Pomników Historii oraz tytuł Laureata Podkarpacia w konkursie "Zabytek Zadbany A.D. 2005". Rozporządzenie uznające zespół klasztorny za pomnik historii, podpisane przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego i Prezesa Rady Ministrów Marka Belkę jest paszportem do podjęcia starań o wpisanie zespołu klasztornego w Leżajsku na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów mieszczące się w zespole klasztornym czynne jest:

- codziennie w dni powszednie w godzinach: 9.00 – 12.00 oraz 13.30 – 17. 00.
- wniedziele i dni świąteczne – po uprzednim uzgodnieniu z dyrektorem muzeum o. Efremem Obruśnikiem pod numerem: tel. 017 – 242 00 06 w. 119 lub b. Walterem – tel. 017 – 242 00 06 w. 127.

 

Zespół Dworu Starościńskiego

Brak opisu obrazka

Historia Dworu Starościńskiego, nazywanego przez historyków i mieszkańców zamkiem, jest związana z lokacją Leżajska na nowym miejscu, której w 1524 roku dokonał Zygmunt I Stary. Król poparł ją wieloma przywilejami, a także znaczną dotacją.
W tym czasie starosta Krzysztof Szydłowiecki podjął w Leżajsku wiele inwestycji. Największą z nich była właśnie budowa wielkiej siedziby starosty z obwarowaniem drewniano-ziemnym, na specjalnym solidnym zrębie, z wielką izbą o trzech oknach ze szkła oprawnego w ołów i wielką sienią o 13 oknach. Ten pierwszy Dwór Starościński został zniszczony w 1657 roku przez wojska Jerzego II Rakoczego. Obecny wznie¬siono w latach 1760—70 dla ówczesnego starosty leżajskiego Józefa Potockiego. Przez około 150 lat do początku XX wieku był jedną z siedzib Ordynacji Łańcuckiej Potockich.
Od drugiej ćwierci XX wieku do 1975 roku mieściło się w nim gimnazjum miejskie, potem liceum ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego, wreszcie szkoła podstawowa nr 4. Po jej zlikwidowaniu przez wiele lat budynki niszczały i popadały w ruinę. Z dniem 1 stycznia 2008 roku, po generalnym remoncie, zostały oddane na potrzeby Muzeum Ziemi Leżajskiej.
Cały dwór, przykryty czterospadowym dachem, składa się z parterowego budynku głównego oraz czterech również parterowych oficyn. Pod budynkiem głównym znajdują się piwnice pochodzące z lat 30. XVI wieku, z czasów pierwszego zamku. Podobne piwnice, z późniejszego okresu, ma jedna z oficyn (mieści się w niej administracja muzeum).

 

Zespół zabytkowej zabudowy w śródmieściu

 

Po 1772 r. Leżajsk włączony został do zaboru austriackiego i monarchicznych dóbr habsburskich.
    W latach czterdziestych XVIII w. rozpoczęło się na większą skalę wznoszenie w mieście budynków murowanych. Zabudowa murowana wkroczyła przede wszystkim na teren rynku. Zapewne przyczyniły się do tego austriackie przepisy przeciwpożarowe, jakie obowiązywały w miastach. Jak już wspomniano powyżej w końcu XVIII i 1 połowie XIX w. murowana zabudowa na szerszą skalę wkroczyła do Leżajska. Na rynku ratusz stał jeszcze pośrodku placu. Budynek ten spłonął w czasie pożaru miasta w 1834 r. Na jego miejscu wzniesiono ceglaną budowlę, która jednak już w 1867 r. groziła zawaleniem. Obecny gmach wzniósł w latach 1869-70 budowniczy Karol Kubik (na miejscu parterowego domu z XVIII wieku), nadzór nad budową sprawował sekretarz miejski M. Wodżiński. Na zapleczu ratusza wybudowano magazyn, stajnię, wozownię i strażnicę pożarniczą. Pierwotnie w ryzalicie od płd. były dodatkowe drzwi, ponadto otwory parteru posiadały okiennice. Zegary w 1905roku wykonał - Michał Mięsowicz z Krosna. Obiekt był kilkakrotnie remontowany: w 1906 (odbudowano dach po pożarze), 1941 (zmieniono dach: zob - daty na chorągiewkach) i w okresie powojennym (m. in. 1968, 1994).

Brak opisu obrazka

 W zabudowie rynku wyróżniają się, zachowane do dziś kamienice nr 31 i 32, wzniesione w XVIII w, które zapewne po 1772 r. nadbudowano o piętro i zaadaptowano na austriacki sąd i więzienie. W XIX w. były one w posiadaniu Potockich z Łańcuta. Budynek nr 32 został w latach 1863-64 gruntownie wyremontowany. Wzniesiono go na planie zbliżonym do kwadratu z oficyną od podwórza, o układzie wnętrz dwutraktowym z przelotową sienią na osi środkowej. W budynku zachowały się sklepienia żaglaste, a w sieni kolebkowe z lunetami. Frontowa elewacja, pięcioosiowa podzielona została pseudopilastrami w wielkim porządku, główne wejście zwieńczono trójkątnym profilowanym przyczółkiem. Między kondygnacjami zastosowano prostokątne płyciny o wyciętych narożnikach.

Brak opisu obrazka

W większości jednak kamienice leżajskiego rynku w 1 połowie XIX w. były to budynki parterowe (piętra nadbudowywano z reguły dopiero po pożarze w 1906r.), usytuowane już kalenicą równolegle do rynku, o dwu- lub trzytraktowym układzie wnętrz parteru. W osi środkowej posiadały najczęściej wąską, sklepioną kolebkowo sień przelotową. Po obu stronach sieni rozplanowane były pomieszczenia sklepowe i magazynowe.

    W architekturze Leżajska omawianego okresu wyróżnia się wzniesiony po 1819 r. tzw. Pałac Miera. Hrabia Wojciech Mier, poeta i tłumacz poezji francuskiej i włoskiej, zwolennik klasycyzmu, targowiczanin był od 1819 r. właścicielem dóbr leżajskich. Od 1831r. pałac znalazł się on w posiadaniu Potockich z Łańcuta, zaś od 1918 r. stał się siedzibą ss. Służebniczek Najświętszej Marii Panny. Klasycystyczny pałac ustawiony jest na osi dawnego dworu starościńskiego, przy obecnej ulicy Furgalskiego 4.

Brak opisu obrazka

Budynek pałacu o zwartej, dwukondygnacyjnej bryle, nakrytej czterospadowym dachem wzniesiono na planie prostokąta jako dwutraktowy. Elewacje o wyważonych proporcjach ozdobiono dekoracją w stylu klasycyzmu. Środek pięcioosiowej elewacji frontowej zaakcentowano oprofilowanym szczytem. Narożniki fasady i ryzalitu ozdobiono poziomym boniowaniem. Pomiędzy oknami parteru i piętra zastosowano po dwie płyciny: dolne półkoliste, górne - prostokątne. W ryzalicie, ponad wejściem ujętym dwoma oknami, umieszczono podwójną półkolistą płycinę wypełnioną koroną hrabiowską i promienistymi podziałami. Między oknami na piętrze jako element dekoracyjny zastosowano kampanulle ze wstążką. Nie jest znany projektant pałacu, lecz był to niewątpliwie sprawny architekt obeznany z formami stylu klasycystycznego.


Kościół Parafialny p.w. Trójcy Świętej i Wszystkich Świętych

 Kościół parafialny pod wezwaniem Trójcy Świętej i Wszystkich Świętych, konsekrowany w 1619 roku wzniesiono w 1616 r. Otoczona murem obronnym z otworami strzelniczymi świątynia jest jednonawowa. Prezbiterium i nawa główna tworzą jedną zwartą bryłę. Po obu stronach korpusu bryłę kościoła na granicy z prezbiterium ożywiają dwie niższe od nawy kaplice, tworzące tzw. pseudotransept. Ołtarz główny, ozdobiony bogatą snycerką i rzeźbami pochodzi z okresu wczesnego baroku a dwa ołtarze boczne są barokowe.

Brak opisu obrazka

Blisko kościoła stoi murowana plebania zbudowana w 1614 roku, przebudowana około 1820 r. z dodaniem piętra, następnie rozbudowana w 1925 r. w kierunku północnym.



Dawna Cerkiew Parafialna grecko-katolicka p.w. Zaśnięcia N.P. Marii.

 

  Kościół filialny pod wezwaniem Pana Jezusa Miłosiernego to dawna cerkiew pod wezwaniem Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny zbudowana w latach 1828 - 32. Po spaleniu w 1874 roku została odbudowana w 1875 r., a następnie gruntownie restaurowana w 1900r., kiedy to otrzymała obecny wygląd i nowy wystrój wnętrza.

Brak opisu obrazka

Obecny kościół to nieduża jednonawowa budowla z węższym prezbiterium, utrzymana w typie klektycznym. Fasada z pozornym ryzalitem środkowym, zakończona murem attykowym z trzema szczytami. W środkowym znajduje się wnęka z ikoną Matki Boskiej z Dzieciątkiem.


Cmentarz żydowski z XVIII w. ul. Górna

Cmentarz żydowski (kirkut) położony jest na południowy wschód od Rynku, na wzniesieniu porośniętym drzewami, z bramą od ulicy Studziennej.

Brak opisu obrazka

Za bramą po prawej stronie zwraca uwagę ohel, budowla w formie małego domku, spełniająca rolę kapliczki lub grobowca. W ohelu jest grób sławnego cadyka Elimelecha Weisbluma, zwanego też Majlech z Leżajska i ocalała maceba z grobu jego syna. Dalej widać ustawione w kilku rzędach kamienne stelle nagrobkowe zwane macebami.



Dawny "Narodnyj Dom" - Jarosławska 1

 

  "Narodnyj Dom" wzniesiono w 1913 roku. Mieścił siedzibę ukraińskiego stowarzyszenia "Proświta". Budynek piętrowy zbudowany na rzucie litery "L",z zaokrąglonym narożnikiem, ozdobiony ładną eklektyczną elewacją z neoromańskimi oknami.

Brak opisu obrazka

W elewacji południowej wyróżnia się ryzalit z podwójnym szczytem z dwoma wieżyczkami. Aktualnie jest siedzibą Miejskiej Biblioteki Publicznej.

Dworek Podstarościch, ul. Słowackiego 2

 Drewniany, zrębowy, węgłowany na jaskółczy ogon, nieoszalowany, parterowy z mieszkalnym poddaszem, podpiwniczony, założony na planie zbliżonym do kwadratu, trójtraktowy z obszerną, przelotową sienią na osi środkowej. Dach wysoki, czterospadowy, z lukarnami i powiekami, pokryty blachą (okapy wydatne oszalowane). Elewacja frontowa płd. oraz płn. trójosiowe: w środku zrębów słupowo-ramowe, przeszklone ganki (z trójkątnymi szczytami oszalowanymi "w jodełkę") z wejściami od frontu. Przy węgłach otwory okienne.

Brak opisu obrazka

Elewacje wsch. i zach. czteroosiowe z otworami okiennymi. Dookoła murowany cokół oblicowany płytkami ceramicznymi. Otwory okienne z ozdobnymi okiennicami. Wewnątrz w jednej z izb piec z kafli malowanych w postacie ludzkie i zwierzęta (wykonany w końcu XIX wieku przez Wojciecha Krystyniackiego, garncarza leżajskiego). Stan zachowania dobry. Wzmiankowany w 1759 roku w "Inwentarzu Starostwa Leżajskiego" jako tzw. Dworek Siestrzewitowski lub Zwoleński. Przebudowany na pocz. XX wieku. Remontowany w 1950 roku (zmiana pokrycia- dachu) oraz w 1990.

 

Wersja XML

Miasto Leżajsk
ul. Rynek 1
37-300 Leżajsk
tel. (17) 242 73 33
fax (17) 242 73 33
e-mail:
Statystyka wizyt:
ogółem: 1563445
w tym miesiącu: 21340
dzisiaj: 667